Emotionele verwaarlozing bij KOPP/KOV

Emotionele verwaarlozing komt veel voor bij Kinderen van Ouders met Psychische Problemen en Kinderen van Ouders met een Verslaving (KOPP/KOV). Dit kan diepgaande gevolgen hebben tot in de (verre) volwassenheid. In dit artikel vind je uitleg, voorbeelden en tips.

Wat is emotionele verwaarlozing?

Je spreekt van emotionele verwaarlozing wanneer je ouder of verzorger consistent tekort schoot in het bieden van emotionele steun, liefde en aandacht aan jou als kind. Bij emotionele verwaarlozing gaat het vaak om wat een ouder niet heeft gedaan. Omdat het geen zichtbare sporen achterlaat kan het zijn dat je er pas op latere leeftijd achter kwam dat je emotioneel verwaarloosd bent. Dit kan een pijnlijk besef zijn. Tegelijkertijd kan het er ook voor zorgen dat puzzelstukjes eindelijk op z’n plaats vallen. ‘Ahá, daarom voelde ik mij vroeger zo eenzaam thuis’.

Wat valt er allemaal onder emotionele verwaarlozing? Hieronder vind je aantal voorbeelden:

Gebrek aan liefde en genegenheid

Als kind heb je bijvoorbeeld weinig of geen fysieke aanrakingen gehad van je ouder, zoals knuffels of kusjes. Of je hoorde zelden of nooit dat je geliefd was.

Onvoldoende emotionele steun

Als kind werden bijvoorbeeld jouw emoties niet erkent of gevalideerd door je ouder. Of je kreeg geen troost of steun wanneer je verdrietig of bang was.

Weinig betrokkenheid en quality time

Jouw ouder toonde bijvoorbeeld weinig interesse in jouw leven, zoals in je schoolprestaties of hobby’s. Of er werd weinig tot geen quality time met je doorgebracht.

Afwijzing en kritiek

Als kind werd je bijvoorbeeld voortdurend bekritiseerd of neergehaald door je ouder. Of je kreeg te horen dat je ongewenst was en voelde je hierdoor afgewezen.

Ontbrekende of onduidelijke grenzen

Als kind kreeg je bijvoorbeeld geen grenzen of regels en werd je aan je lot overgelaten. Of regels en verwachtingen waren onduidelijk en wisselden voortdurend.

Weinig aandacht voor sociaal-emotionele ontwikkeling

Als kind kreeg je bijvoorbeeld geen hulp bij het ontwikkelen van sociale vaardigheden van je ouder. Of je werd niet geholpen bij het aangaan en onderhouden van vriendschappen.

De impact van emotionele verwaarlozing

Kinderen die zijn opgegroeid in een omgeving waar een ouder worstelt met psychische problemen of verslaving (KOPP/KOV), lopen een verhoogd risico op emotionele verwaarlozing. Deze kinderen kunnen zich vaak onzichtbaar voelen, omdat de aandacht van de ouders voornamelijk uitgaat naar hun eigen problemen. Je ouder is er misschien, maar ook weer niet. Ik noem dit zelf het ‘met zonder ouders gevoel’. Wanneer er niet in je emotionele behoeften wordt voldaan kan dat erg eenzaam zijn en veel verdriet geven. Als kind begrijp je natuurlijk ook nog niet precies waarom je ouders niet hiertoe in staat zijn en betrek je het vooral op jezelf. Maar het lag natuurlijk niet aan jou dat jouw ouder er emotioneel niet voor jou kon zijn.

Iedere persoon en iedere situatie is natuurlijk uniek, maar enkele veelvoorkomende gevolgen van emotionele verwaarlozing zijn:

  • Een laag zelfbeeld: door een gebrek aan bevestiging en emotionele steun kan je een laag zelfbeeld ontwikkelen.
  • Problemen met vertrouwen en hechting: je kan problemen ervaren met het vormen van gezonde relaties.
  • Moeite met het reguleren van emoties: je hebt geen goed voorbeeld gehad van hoe je emoties kunt herkennen, uiten en reguleren.
  • Levend verlies: je kan gevoelens van rouw (gemis/pijn) ervaren omdat je ouders er wel waren maar niet konden voorzien in jouw emotionele behoeften.
  • Overlevingsreactie: door chronische stress bevind je je in de flight, fight of freeze modus.

Wat kan je doen?

Wat helpt is om je bewust te worden van de impact van emotionele verwaarlozing en proberen de liefdevolle ouder voor jezelf te zijn die je hebt gemist. Therapie kan je hierbij helpen. Als KOPP/KOV kan je herstellen van emotionele verwaarlozing, maar gun jezelf de juiste hulp en tijd. Het kan ook helpen om ervaringen en tips uit te wisselen met lotgenoten. Er zijn namelijk heel veel mensen die in hun jeugd emotioneel zijn tekortgekomen. De Met Zonder Ouders Community is een veilige besloten plek waar je lotgenoten kan ontmoeten. Het kan fijn zijn om écht te voelen dat je niet de enige bent. Daarnaast kan ook helpen om boeken te lezen over over dit thema, zodat je de impact van emotionele verwaarlozing leert te begrijpen en tips krijgt hier hiermee om te gaan.

Hieronder vind je een aantal boeken die ik je kan aanraden:

Wil je nog meer boekentips? Hier vind je een uitgebreide boekenlijst met titels op thema.

Scroll naar boven