Deze blog is de allereerste uit de rubriek ‘Rust in je KOPP’, waarin Judith Evelien – ervaringsdeskundige en auteur – vragen van volgers van Met Zonder Ouders beantwoordt. Een rubriek waarin herkenning, inzicht en praktische handvatten centraal staan.
Even een side-note: ik heb deze blog geschreven vanuit mijn eigen kennis, ervaring en beleving. Ik deel hoe ik ben omgegaan met bepaalde aspecten en hoe dit mij inzicht heeft gegeven en verder heeft geholpen. Het kan zijn dat dit voor jou misschien niet het geval is of op een andere manier het geval is. Hopelijk vind je er herkenning, aanknopingspunten en inspiratie in. Mocht je me hierover persoonlijk willen benaderen, dan staat mijn mailbox voor je open: mail@judith-it.nl.
Hoe om te gaan met een partner die geen contact meer heeft met diens ouders, terwijl jij zelf door je KOPP verleden ook geen contact meer hebt met jouw ouders? Hoe kun je deze dan tot steun zijn zonder dit op je eigen ervaringen/ beleving te betrekken? En ook belangrijk, zonder dat je méér gaat dragen dan je wezenlijk aankunt en goed voor je is?
Er zijn nogal wat lagen bij gemoeid
Dergelijke contexten zijn heel lastige en gecompliceerde situaties. Waarom? Omdat er nogal wat lagen bij gemoeid zijn waar je je in de eerste instantie wellicht niet eens van bewust bent. Er gebeurt heel veel in je binnenwereld.
Je hebt geen grip op reflexen
Door je eigen belevingen en ervaringen, zullen er bij situaties die de jouwe aanraken, dingen worden aangewakkerd. Triggers die iets bij je oproepen welke als een reflex in werking treden. Over reflexen heb je geen grip. Het gebeurt zonder nadenken en zonder dat je er erg in hebt. Dit reflex is ooit ontstaan doordat je als kind een systeem ontwikkelde die ervoor zorgde dat jouw veiligheid bleef gewaarborgd. Ieder reflex staat in lijn met een patroon. Ieder patroon is een route die je bewandelt om ervoor te zorgen dat je veilig blijft. Ook wanneer je dit niet meer nodig hebt.
Maar omdat ze werken als een reflex en dit onbewust gaat en je over een reflex geen controle hebt, gebeurt het zonder dat je er erg in hebt. Het zorgt ervoor dat je vaak niet begrijpt wat je voelt of waarom je bepaalde dingen nou zo moeilijk vindt en waarom je nou keer op keer tegen bepaalde dingen aan blijft lopen. Het enige wat je weet is dat het vertrouwt voor je is en wat vertrouwd is, voelt veilig.
Je zenuwstelsel reageert ook op je patronen
Omdat sommige patronen zo in je systeem zijn geïntegreerd, zijn dit ook manieren voor je geworden waar je zenuwstelsel op reageert en kalmeert wanneer je vast blijft houden aan die welbekende routes. Buiten dat deze patronen vertrouwd voor je zijn en je veiligheid geven, heb je ze ook nodig om te kunnen ‘ontspannen’.
Je ontzegt jezelf het gevoel van veiligheid door een reflex te negeren
Dus wanneer jij van jezelf vraagt om een steun voor de ander te zijn zonder dit te betrekken op je eigen beleving en ervaringen, probeer je een reflex te negeren. Dat zal onherroepelijk tot gevolg hebben dat je je continu angstig, paniekerig en onveilig voelt omdat je jezelf nu het gevoel van veiligheid ontzegt. Deze elementen hebben weer tot gevolg dat je de drang hebt om in beweging te komen of in gevecht te gaan. Dat kan zich bijvoorbeeld uiten in afsluiten, fel reageren, dichtklappen, geen empathie/ compassie op kunnen brengen of een gevoel van onrust geven etc. Allemaal manieren om je kwetsbaarheid te beschermen, om te kunnen overleven.
Veiligheid in onveiligheid
Wanneer je deze systemen/ patronen van en in jezelf herkent, erkent en begrijpt, dan kun je jezelf dit gevoel van onveiligheid toestaan en de manier waarop jij er voor een ander bent kan dan naast je eigen referentiekader bestaan. Je kunt dit dan voelen zonder dit te bevechten. Want je begrijpt waar het vandaan komt en wat het voor jou betekent. Het blijft desalniettemin een naar gevoel, maar doordat het er nu kan zijn zonder er tegenin te gaan, zal het dragelijk voor je zijn. Het krijgt de aandacht dat het verdient en kan daarna minder scherp aanvoelen en misschien zelfs weer gaan liggen. Je hebt dan de mogelijkheid om te kiezen hoe jij om wilt gaan met hetgeen jouw zo raakt wanneer je een ander tot steun wilt zijn.
Wat doet het met jou?
Je kunt het dan bijvoorbeeld even parkeren en dat wat de situatie bij jou opriep later de aandacht geven die het blijkbaar nodig had. Of je kiest ervoor te benoemen wat het met jou doet en dat je je best doet om dit nu even buiten beschouwing te laten en er voor die persoon te zijn. Het kan ook een keuze zijn dat je ervoor kiest dat die steun nu even niet kunt bieden. Hoe dan ook, je hebt dan keuzes en mogelijkheden welke je in kunt zetten zonder dat je aan jezelf voorbij hoeft te gaan. Jouw referentiekader en de situatie van de persoon die je wilt steunen, kunnen dan naast elkaar bestaan.
Samenvattend: wat heb je nodig om een steun voor een ander te zijn zonder dit te betrekken op je eigen referentiekader/ dit naast elkaar kan bestaan?
1.
- Inzicht in dat, wat bij jou uitlokt dat je gaat reageren vanuit reflex waardoor (oude) patronen (weer) in werking treden.
- Wat zijn triggers voor jou en waar staan zij voor jou voor?
- Balans in draaglast/ draagkracht/ belastbaarheid: hoe doe je dit zonder dat dit ten kostte gaat van dat je méér gaat dragen dan je wezenlijk aankunt en goed voor je is?
Waarom deze in het rijtje staat? Omdat in dit gegeven vaak best wat triggers verscholen liggen. Wanneer je hier het juiste evenwicht voor jezelf niet in af kunt wegen, kom je in een cirkel terecht waardoor eerder genoemde triggers/ patronen in stand gehouden worden.
2.
Als je daar inzicht in krijgt en dit van jezelf begrijpt:
- Dan zul je je triggers en aanverwante patronen steeds beter gaan herkennen.
- Dan zal die herkenning op den duur een signaal voor jou worden die je ook steeds beter zal herkennen.
3.
Dan kom je op een punt dat je voor jezelf een manier moet gaan vinden om dit te resetten door te vertragen.
Dit kan door niet meteen te reageren of te handelen door bijvoorbeeld het volgende te doen:
- Ga eens naar de wc,
- Zet een kopje thee voor jezelf,
- Ga een ommetje maken.
- Of iets anders waarmee je de situatie even doorbreekt.
Daarna zul je merken dat je drang om vanuit die trigger en eerste emotie die dat oproept, te reageren, is getemperd en kun je meer doordachte en bewuster je keuzes maken.
Lukt het je niet om die trigger te temperen en reageer je toch op een manier die niet goed voelde? Geen paniek, adem in, adem uit. Het is niet erg, want weet je? Je kunt hierop terugkomen. Ja, ik weet het… dat klinkt makkelijker dan het is! Wees niet te streng voor jezelf. Bij verandering hoort ook dat je leert doordat dingen ook weleens anders gaan dan voorzien. Sta jezelf dat maar toe. Er komt een dag dat hier steeds meer berusting in komt en dat je misschien zelfs wel kunt lachen om de soms onbeholpen manier van reageren of handelen. Het hoort bij je.
In een volgend blog zal ik dieper ingaan op draaglast/ draagkracht/ belastbaarheid en welke triggers hierin verscholen liggen. Ik verwacht dat er dan ook een stukje compassiemoeheid en parentificatie aan wordt geraakt.