Ik deelde laatst op Instagram iets over het gevoel – of nou ja, míjn gevoel – dat mijn moeder mij niet écht kende en dat dat zeer deed. De reel zorgde voor veel herkenning. Blijkbaar zijn er meer mensen die dit gevoel kennen. Dat je ouder er wel is, maar je tegelijkertijd het gevoel hebt dat diegene niet echt weet wie je bent. Dat je verlangt naar belangstelling, verbinding en het gevoel dat iemand jou ziet zoals je bent.
Ik voelde me niet gezien door mijn ouder
Vroeger merkte ik dit vaak in de kleine dingen. In gesprekken die oppervlakkig bleven en in de weinige vragen die ik kreeg. Ik voelde geen oprechte interesse in wie ik was, waar ik blij van werd of waar ik me mee bezighield. Er was weinig verbinding. Ook bij de cadeaus die ik kreeg, voelde ik het. Zo staat me nog goed bij dat ik een week voordat ik tien jaar werd drie paar schoenen cadeau kreeg van mijn moeder. Dat had best leuk kunnen zijn, maar deze schoenen wilde ik helemaal niet. Mijn moeder had ze uitgekozen, niet ik. Omdat ik vlak daarna jarig zou zijn, was dit mijn cadeau: ‘Zo, nu krijg je niets meer hoor.’ Toen er op mijn verjaardag werd gevraagd wat ik had gekregen, voelde ik zoveel pijn en schaamte. Ik deed maar alsof ik er blij mee was. Maar ook de manier waarop mijn moeder over mij praatte tegen anderen deed pijn. Als tiener zag ze mij vooral als een opstandig meisje. Dat mijn opstandigheid ook een reactie was op wat er thuis gebeurde, begreep ze niet. Ik was niet moeilijk, maar ik hád het moeilijk en snakte naar verbinding.
Het verdriet als je ouder je niet echt kent
Je kunt contact hebben met je ouder zonder het gevoel te hebben dat er echt verbinding is. Misschien spreken jullie elkaar regelmatig en weet je ouder waar je woont, wat voor werk je doet en hoe het met je gezin gaat. Maar weet diegene ook wat er in jou omgaat? Als je bent opgegroeid ‘met zonder ouders’, denk je misschien al snel aan een ouder die afwezig is, is overleden of met wie je geen contact meer hebt. Maar soms is je ouder er wel en lijkt er aan de buitenkant gewoon contact te zijn, terwijl er van binnen een groot gemis zit. Misschien verlang je ernaar dat je ouder vraagt hoe het écht met je gaat, onthoudt wat belangrijk voor je is en nieuwsgierig is naar wie je bent. Dat er ruimte is voor jouw gevoelens en gedachten en dat je wordt gezien als persoon met een eigen binnenwereld. Als die belangstelling ontbreekt, kun je je ongezien voelen. Misschien heb je jezelf daardoor aangeleerd om weinig te vertellen, je gevoelens voor jezelf te houden of niet te veel van anderen te verwachten. Het gaat niet alleen om wat je ouder over je weet, maar ook om het gevoel dat diegene je wíl kennen.
De gevolgen van een emotioneel afwezige ouder
Als je opgroeit met een emotioneel afwezige ouder, kan dat doorwerken in hoe je naar jezelf kijkt en hoe je relaties met anderen aangaat. Iedereen ervaart dat anders, maar misschien herken je dat je het moeilijk vindt om jezelf te laten zien, niet snel vertelt wat er in je omgaat of sterk verlangt naar erkenning en bevestiging. Ook kun je verdriet voelen wanneer je ziet hoe andere mensen wél een betrokken ouder hebben. Of je kunt het gevoel hebben dat niemand je écht kent. Kleine momenten kunnen onverwacht veel pijn doen: een verjaardag waarop je ouder niet weet wat je graag zou willen krijgen, een gesprek waarin nauwelijks naar je wordt gevraagd of een opmerking waaruit blijkt dat je ouder een heel ander beeld van je heeft dan jij van jezelf. Misschien raakt zo’n moment je niet alleen vanwege wat er op dat moment gebeurt, maar ook omdat het eerdere ervaringen oproept. Voor mij is het voorbeeld van de schoenen daar een herinnering aan. Het ging niet alleen om een cadeau dat ik niet wilde. Het raakte aan iets groters: het verlangen dat mijn moeder mij kende en wist wat bij mij paste.
Blijven hopen op erkenning van mijn ouder
In mijn jonge volwassen jaren heb ik nog lang de hoop gehad dat mijn moeder mij écht zou leren kennen. Dat er op een dag meer belangstelling zou zijn voor wie ik was en dat er alsnog ruimte zou ontstaan voor verbinding. Soms veranderde er (even) iets in het contact, maar vaak liep het dan toch weer spaak. Ik vraag me weleens af of de scheve verhouding tussen ouder en kind daarin een rol kan spelen. Als je als kind al vroeg veel verantwoordelijkheid draagt, bijvoorbeeld doordat je je aanpast aan je ouder of je verantwoordelijk voelt voor diens welzijn, kan er weinig ruimte overblijven om gewoon kind te zijn. De aandacht gaat dan misschien vooral uit naar wat jij voor je ouder doet, in plaats van naar wie jij zelf bent en wat jij nodig hebt. Dat ik iets van mijn moeder vroeg wat ze mij niet kon geven, begreep ik pas veel later. Er was bij haar geen ruimte om mij echt te zien. Als kind wist ik niet hoe ik dat moest benoemen. Ik wist vooral dat ik me alleen voelde, dat ik bepaalde dingen niet kon delen en dat ik niet altijd terechtkon met wat er in mij omging. Pas toen ik ouder werd, kon ik beter begrijpen wat er ontbrak. Ik zag bij vriendinnen hoe hun ouders oprecht geïnteresseerd waren in hun kinderen en het leuk vonden om samen tijd te doorbrengen. Ook dat was iets wat ik niet kende. Ik voelde mij thuis vooral een last.
Het verdriet om niet gekend te zijn
Misschien is dat wel de kern van dit gevoel. Dat je niet alleen kunt rouwen om wat er in je jeugd niet was, maar ook om het feit dat je ouder jou nooit echt heeft leren kennen. Ik had gewild dat mijn moeder wist wie ik was. Dat ze mijn interesses kende, mijn karakter, mijn gevoeligheden en de dingen waar ik trots op ben. Dat er ruimte was geweest om mij te ontdekken als persoon, met een eigen binnenwereld. Misschien verlang je daar als volwassene nog steeds naar. Of merk je dat je verdrietig wordt wanneer je ziet hoe andere ouders hun volwassen kinderen kennen. Dat verdriet en gemis wordt ook wel levend verlies genoemd. Het is het verdriet om wat je vroeger hebt gemist en het gevoel dat dit ook niet meer zal komen. In het webinar over levend verlies vind je meer informatie over dit onderwerp.
Verder lezen
Wil je meer begrijpen van de invloed die je jeugd kan hebben gehad? Dit boek kan je helpen om woorden te geven aan je ervaringen en stil te staan bij wat je hebt gemist. Ik heb zelf veel aan dit boek gehad en vele anderen ook. Echt een aanrader!
Dit artikel bevat een affiliatie link. Als je via een link een boek koopt, ontvang ik daar een kleine vergoeding voor. Voor jou verandert de prijs niet.